Güzellik kutsaldır ve güzelliği fark etmek, anlamak, anlamlandırmak, kavramak ve idrak etmektir. Güzel olan fark edildikçe, insan kendini bilmeye, kâinatı idrak etmeye başlar. İnsanın eşref-i mahlûkat konumu da, güzelliğin görülmesine ve El Vedud isminin mahiyetini idrak edilmesine bağlıdır. İslam inancına göre asıl güzellik kalpte gizlidir. Manevi güzelliktir aslolan ve kaybolmayacak olan. Manevi güzelliği fark edebilenler, görenlerdir. Görenler, insanoğlunun gözlerine çekilen perdeyi aralayıp, gözlerini hakikate odaklayarak metafizik dünyayla ilişki kurabilenlerdir. Görmek, aynı zamanda farkına varmaktır, Rilke hissederek gördüğü iç dünyasının keşfini şöyle izah eder: “Görmeyi öğreniyorum. Bilmiyorum neden, her şey içimde daha derinlere işliyor, her zamankinden daha derinlere. Bir iç dünyam varmış da bilmezmişim. Her şey şimdi oraya gidiyor. Orda neler olup bittiğini bilmiyorum.”

Turan Koç İslam Estetiği kitabında, meleklerin Hz. Adem’e yaratıldığı çamurdan dolayı değil, güzelliğinden dolayı secde ettiklerini, Muhyiddin İbn Arabî’nin bu durumu Tercümânü’l Eşvâk’da “Adem’in cemalinde hakiki güzelin ışığını gördükleri için secde ettiler” şeklinde yorumladığını belirtir. İslamî estetik duyarlılığın özüne değinirken de Hz. Yusuf-Züleyha ve – Hz. Süleyman Belkıs örneklerinden yola çıkarak, maddi güzelliğin sadece bir “put” olduğunu ifade eder.

Oliver Leamen İslam Estetiğine Giriş kitabında, Yusuf-Züleyha hikâyesine tasavvufi bakış açısıyla bakarak, Züleyha’nın başından geçen birçok dert ve musibetten sonra vahdet-i vücut’a ulaşmak için bedenin arzularından feragat eden sufiyi temsil ettiğini belirtir. Yusuf nasıl ki, başına gelen imtihanları geçmek zorundaysa ve kaynağı Allah’ta bulunabilen güzellik ve iyilik biçimlerini temsil ediyorsa, Züleyha da Leamen’ın deyişiyle aşırı güzellik ve iyilik biçimleriyle karşılaştıktan sonra arayışa başlayan kişidir. Aşk O’nu arayıştır, O’ndan olana; güzelliğin, Mecnun nasıl ki döne döne aramışsa Yusuf’taki güzellikler, Kur’an’ın ifadeleriyle ruhani kemalinden ötürü bulunmaktadır.

Zeki Bulduk’un Züleyha: Hüzün Bulutlarında Ağlayan Kadın kitabı, yukarıda sözünü ettiğimiz meselenin özüne inme, idrak etme, anlamlandırma, Zeki Bulduk’un deyimiyle Züleyha’nın sızısına biraz tuz basmak derdiyle aşk deminde hayrete kapılanlara bir çöl rüzgârı olma çabası. Bir gül koklamak hasretiyle ve Yusuf’un kanıyla yazılan ahûların gözlerini bir kez olsun kırpmaları için kitabı kaleme alan Bulduk, nurun mesken olduğu Yusuf’un iç dünyasına ve bir rüya ecesi olan Züleyha’nın yaşadıklarına götürüyor okuyucuyu.

Edebî üslubuyla ve hikâye tadında farklı bir Züleyha kitabıyla karşı karşıyayız. Nasıl ki bir tel koptuğunda ahenk ebediyen yok oluyorsa, Yusuf’u gören Züleyha’nın içindeki sazın tellerinin tarumar olduğunu belirten Bulduk, aynı zamanda hikâye çerçevesinde kâinatı da gözlemliyor. Yusuf üzerinden babaya yalan söyleyenlerden tutun, kurdun kendi iç dünyasında “Adımı Yusuf’un yanına yazdılar ya, varsın yalandan yazsınlar…” deyişi gibi insan-eşya düzleminde aşkı ve hüznü, sevgiyi ve özlemi, kavuşmayı ve ayrılığı aynı hikâyede işlemiş.

Gömlek Gazeliyle gömleğin dilinden, Züleyha’nın Zindan gazeline hikâyede farklı açılardan farklı kişilerin diliyle kahramanlarını konuşturmuş Bulduk, kahramanlar üzerinden bir aşk hikâyesinden çok hakikati tanımaya ve anlamlandırmaya yönelik, görülmeyeni anlatılmayanı ve ifade edilemeyen olanı, Aslı’da, Leyla’da, Şirin’de ve Züleyha’da iç dünyalarına girerek yazmış.

İbn Arabî’den beslenen Zeki Bulduk’un Züleyha’sı, kendi iç âlemine yolculuk yapmak isteyen, kendini eşyayı ve Rabbini idrak edebilmek isteyen okurlar için önemli bir fırsat.

http://www.milligazete.com.tr/makale/gorenler-aski-idrak-edebilenlerdir-163037.htm

Yunus Emre Tozal

14 Mayıs 2010, Milli Gazete

•